Leasing Nedir? Nasıl Alınır? Gerekli Belgeler Nelerdir?

Leasing Nedir? Nasıl Alınır? Gerekli Belgeler Nelerdir?

Leasing’in Tanımı
Yatırımcıların yapmak istedikleri yatırımları kendi özkaynaklarından karşılamak veya banka kredisi ile gerçekleştirmek yerine kullanabilecekleri alternatif finans tekniklerinden birisi finansal kiralamadır (leasing). Kiralama, en genel tanımıyla herhangi bir varlığın mülkiyetini devralmadan sadece kullanım hakkını belli bir süre için elde etmektir. Mal sahibinin, mal üzerindeki mülkiyet

[reklam_metin]

hakkı saklı kalmak üzere malının kullanım haklarını, bir menfaat karşılığında bir başka kişiye devretmesidir. Günümüz işletmeleri, büyümek ve diğer işletmelerle rekabet edebilmek için, yeni yatırımlara girişmek ve teknolojik gelişmeyi yakından izlemek zorundadır. Kaynak yetersizliği yaşayan işletmelerin ihtiyaç duydukları yatırım mallarını satın alabilmesi mümkün değildir. Ayrıca bu kaynak bulunsa bile; bazı işkollarındaki hızlı gelişme ve değişmeler nedeniyle bu mallara sahip olmanın optimal olmaması durumuyla karşılaşan işletme, yatırım ihtiyaçlarını karşılayabilecek orta ve uzun vadede özel bir finansman kaynağı arayışına girer. Bu noktada leasing uygun bir alternatif olarak karşımıza çıkmaktadır. Değişik leasing tanımları arasında en açık olanı “European Leasing Association” tarafından yapılmıştır. “Leasing, belirli bir süre için kiralayan ve kiracı arasında düzenlenen, üreticiden kiracı tarafından seçilip, kiralayan tarafından satın alınan malın mülkiyetini kiralayanda, kullanımını ise kiracıda bırakan bir anlaşmadır. Kiralanan malın kullanımı belirli bir kira karşılığında belirli bir süre için kiracıya b

http://www.cabadak.com/wp-content/uploads/leasing.gif

ırakılmaktadır”[27]. Ülkemizde ise 3226 sayılı Finansal Kiralama Kanunu’na göre leasing, “Kiralayanın kiracının talebi üzerine üçüncü kişiden satın aldığı veya başka şekilde temin ettiği bir malın zilyetliğini (kullanım hakkını), her türlü faydayı sağlamak üzere ve belli bir süre feshedilmemek şartıyla bedeli karşılığında kiracıya bırakılmasını öngören bir sözleşme” olarak tanımlanmıştır. Bu tanım ELA’nın tanımına çok yakın olup, yalnızca “belli bir süre fesh edilmeme şartı”nı ek olarak içermektedir. “Belli bir süre feshedilememe şartı” ve Kanunun 1. maddesinde “finansman sağlamaya yönelik finansal kiralamayı düzenlemek” şeklinde amacın belirtilmesi, sözleşme süresi içinde fesh edilebilen ve kısa süreli olan faaliyet kiralamalarının kanun kapsamına alınmadığını göstermektir[3] .

Leasing, sadece yatırım mallarına yönelmiş bir işlem olmayıp, çok çeşitli varlığı kapsamaktadır. Otomobil, kamyon, kamyonet, uçak, şilep gibi taşıt araçları ve bunların filoları, televizyon, video, radyo gibi aletler, elektrikli süpürge, çamaşır makinası, buzdolabı gibi dayanıklı tüketim malları kiralamanın kapsamındadır. Bu çeşit malların kiralanmasında “ yararlan ve öde” görüşü geçerlidir.

1.2. Leasing’in Gelişimi

Kiralamanın tarihçesi oldukça gerilere gitmekte ve herhangi bir çeşidi dünyanın hemen hemen her ülkesinde kullanılmaktadır. M.Ö. 2000 yıllarında Sümerlerin, tarım aletlerini kiralama yoluna gittikleri; Roma İmparatorluğu’nda Justinyen’in “Kurumlar” adlı kitap dizisinin 3. Kitabında kiralamaya ilişkin ayrıntılı düzenlerin yapıldığı ve işletme hakkı ile finansal kiralama ayrımının yer aldığı bilinmektedir.

Yakın tarihe göz attığımızda 1830 yılında ilk leasing işlemlerini ABD’de görmekteyiz. Bu tarihlerde Amerika’da yük sandalları belirli dönemlerde kiraya verilmiştir.

İngiltere’de 1840’larda demiryolu vagonlarının kiralaması sözkonusu olmuş ve dünyada ilk tescilli kiralama şirketi “Birmingham Wagon Company” 25 Mayıs 1985’te kurulmuştur[4].

1877’de ABD’de Bell telefon şirketinin telefon cihazlarını müşterilerine satmayıp kiralaması da kiralamanın gelişimine ilişkin önemli bir basamaktır.

2.Dünya Savaşı sırasında, Amerikalı’ların Ruslar’a savaş malzemesi satışı yerine, kiralama fikirleri, savaş sonrası ekonomik canlanmanın getirdiği dev yatırımlar için önemli finansman kaynağını oluşturmuştur. Baş döndürücü teknolojik gelişmelere karşılık, yetersiz banka kredileri, “makinenin değeri, ona sahip olmak değil, kullanmaktır” ilkesini benimseyen pek çok şirketin, leasing’e yönelmesini sağlamıştır[9].

1960’larda sanayileşmiş ülkelerde kurulup gelişen kiralama işlemleri, 1970’lerde çok uluslu şirketler eliyle tüm dünyaya yayılmış, 1980’lerde ise uluslar arası bir kimlik kazanmıştır. Kiralamanın uluslararası bir işlem haline gelmesinde çok uluslu şirketlerin büyük etkileri olduğu bilinen bir gerçektir. Çok uluslu büyük bankalara bağlı kiralama şirketleri, bağlı oldukları bankaların uluslararası bankalar ağından yararlanarak rahatlıkla uluslararası pazarda pay edinmiş ve kiralamanın tüm dünyaya yayılmasını sağlamışlardır.

Sanayileşmiş ülkelerde 1970’lerin başlarına kadar istikrarlı bir gelişme gösteren leasing faaliyetleri , daha sonra Kasım 1973’de başlayan petrol krizine bağlı olarak belirli bir yavaşlama trendi içine girmiştir.1970’lerin sonuna doğru , bu işlemlerin uluslar arası bir nitelik kazanmasının etkisiyle; kiralama, tekrar hızlı bir gelişme kaydetmiştir.

Finansal kiralama uygulamalarının ve finansal kiralama şirketlerinin gelişmiş ülkelerde görülmesinin nedeni, bu ülkelerde pazarlama ve sermaye olanaklarının fazla oluşudur[23]. Rekabetin de etkisiyle, gelişmiş ülkelerdeki finansal kiralama şirketleri, nakit sıkıntısı çeken işletmeleri cazip sloganlarla uyarmaya ve kendi pazarlama güçlerini arttırmaya yönelmişlerdir[17]. Gelişmiş ülkelerde finansal kiralamanın gelişmesinde etken olan özellikler; sermaye yatırımlarını özendirmesi, yani, girişimci dinamizmine sahip bir ortam ve güçlü bir mali yapı sağlamasıdır [18].

Leasing’in az gelişmiş ülkelerdeki yavaş gelişiminin en önemli nedeni, yasaların leasing ile geleneksel kiralamanın ayrımını yapmamış olması ve kiralayana gereğinden fazla sorumluluk yüklemesidir. Gelişmekte olan ülkelerde leasing endüstrisi daha çok hükümet desteği ile ayakta kalmakta, vergi teşvikleri yoluyla endüstrinin geliştirilmesine çalışılmaktadır. Rekabetin fazla olmamasından dolayı da fiyatlar yüksektir.

2. LEASING İLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR

2.1. Kiracı

Yatırımın finansmanını leasing yolu ile gerçekleştiren, belirlenen kira bedeli karşılığında yatırım malını kullanma hakkına sahip olan taraftır.

3226 Sayılı Finansal Kiralama Kanunu’nda sadece finansal kiralama şirketlerinin hukuki yapısına yer verilmiş olup, kiracının hukuki yapısına yer verilmemiştir. Buna göre, kiracının gerçek kişi, şirket, vakıf, dernek, vb. olmasının herhangi bir önemi yoktur. Sözleşme ehliyetine sahip olan herkes leasing’de bulunabilir.

2.2 Kiralayan

Leasing firmasını ifade etmektedir. Ekipmanın finansmanını gerçekleştiren, hukuki mülkiyeti üzerinde taşıyan ve sözleşme ile önceden belirlenen kullanım hakkını kiracıya devreden taraftır, hukuki yapıları, sahip oldukları vergi avantajları vs. kanun koyucu tarafından düzenlenir. Kiralayanları şu şekilde sınıflandırmak mümkündür.

2.2.1 Satıcı veya Üretici Kiralama Şirketleri

Bu tür leasing şirketleri genellikle satışları geliştirmek için kiralama yöntemini kullanan üretici kuruluşların alt bölümleri veya finansal kiralamaya yönelen şirketlerin şubeleridir [28].

2.2.2 Finansal Kuruluşların Sahibi Olduğu Kiralama Şirketleri

Bankalar veya bunların kiralama şirketleri, kredi kuruluşları ve sigorta şirketleri gibi finansal şirketlerin sahibi olduğu kiralama kurumlarıdır [28]. Bu sayede ana finans kurumunun, bağımsız bir leasing şirketi ile ortak çalışmaya nazaran geliri daha fazla olmakta ama buna karşılık taşıdığı riskte o oranda artmaktadır.

2.2.3 Özel Kiralama Kuruluşları

Sadece kiralama faaliyeti gösteren ve herhangi bir finans kurumuna bağlı olmayan bağımsız finans kuruluşlardır.

2.3 İmalatçı

Kiralayan, kiracı, ve imalatçıdan oluşan üçlü bir ilişkinin söz konusu olduğu durumlarda sözleşmede kiraya konu malın tedarikçisi konumundaki firmadır. Tedarikçi firma, malı kendi üretebileceği gibi alım satımı ile uğraşan bir ticaret şirketi de olabilir.

2.4 Leasing Konusu Mallar

Leasing’e konu olan mallar çok farklı sınıflardan olabilmektedir. Amortismana tabi her türlü ekipman kiralanabilir. Ancak yarı mamul, hammadde, sarf malzemeleri, yedek parça, patent ve lisans leasing’e konu olamazlar. Bunların dışında her tür ekipman hatta personel bile leasing konusu olabilir. Sözleşmeye konu olan malın yeni olması da gerekmemektedir. Ancak bazı durumlarda Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığının ön izni gerekmektedir.

Komple tesis kiralaması da leasing kapsamında olmasına rağmen bu tür uygulamalarla ender olarak karşılaşılmaktadır.

Türkiye’de ise en fazla finansal kiralama potansiyeli görülen mallar ise şunlardır [3]:

• Tekstil makinaları ve tezgahlar
• Bilgisayarlar ve yüksek kapasiteli bilgi işlem üniteleri
• Uçaklar, helikopterler
• Matbaa makinaları
• Kuru yük gemileri, tanker, ro-ro ve diğer deniz taşıtları
• Sanayi kalıpları
• Tıbbi cihazlar
• Santraller ve haberleşme araçları
• Elektronik şans makinaları
• Otobüsler
• Tezgahlar, makinalar
• Komple fabrikalar
• Şirketler için otomobiller
• İnşaat makineleri, vinçler, her türlü taşıt araçları
• Komple hastane, otel ve büro donanımları
• Enerji tesisleri
• İhracata yönelik komple üretim bantları

2.5 Kira Bedeli

Hangi tür kiralama şekli olursa olsun kiracı kiralayana belli aralıklarla ödeme yapmakla yükümlüdür. Sözleşmeye uygun olarak kiralanan mal karşılığında belirli devrelerde ödenen tutara kira bedeli denmektedir. Kira sözleşmesi aylık veya yıllık olarak yapılabilir ve ilk ödeme genellikle sözleşme imzalanmasından sonra yapılır. Zaman dilimleri kiracının ihtiyaçlarına göre ayarlanabilir. Finansal Kiralama Kanunu’na göre leasing şirketi ile kiracı, kira tutarını sabit tutarlar üzerinden belirleyebilecekleri gibi, isterlerse değişken tutarlar üzerinden de belirleyebilirler, hatta bedelin Türk Lirası olarak tayini zorunlu olmayıp bedel, döviz olarak da belirlenebilir.

3. LEASING SÜRECİ

3.1 Kiralama Yönteminin Tanıtılması

Leasing şirketleri, potansiyel müşterilerine kiralamanın tüm olanaklarını tanıtmaktadırlar.

3.2 Yatırımcının Yatırım Kararı Alması

Uzun vadede amacı, yaşamını devam ettirmek olan işletme, rekabet ortamında ayakta kalabilmek için büyümek yani yeni yatırımlar yapmak (bunun içine teknolojik ömrünü tamamlamış teçhizatını yenileştirmek de girer) zorundadır. Yani, bu amacına uygun yeni teçhizat almalıdır.

3.3 Yatırımcının, Üretici veya Satıcı ile Anlaşması

Yatırımcı söz konusu malın üretici veya satıcısıyla malın fiyatı ve ne şekilde teslim edileceği konularında anlaşma yapar. (İşlemin bir leasing durumu olduğu ve malı aslen leasing şirketine satacağını belirtir.)

Eğer söz konusu mal leasing şirketinin makine parkında bulunuyorsa yani daha önceden bir başkası tarafından kiralanmış ve hali hazırda yeniden kiralanmayı bekleyen bir mal ise hemen leasing şirketi ile kiralama şartlarının müzakeresine geçilir..

3.4 Kiralama Şartlarının Müzakeresi

Yatırımcı, leasing şirketi ile kiralanacak mal veya malları, bu malın üretici veya satıcısıyla yaptığı anlaşmayı, kendi ödeme olanaklarını ile kiralamanın ana koşul ve yükümlülüklerini bu aşamada müzakere eder.

3.5 Başvuru

Kredi taleplerinde olduğu gibi, leasing şirketine müracaat eden müşteri, başvurusunun değerlendirilmesi için gerekli bilgileri vermektedir. Kredi talebi ile leasing başvurusu arasındaki en önemli fark, kiralama şirketinin olanakları çerçevesinde müşteriye uygun bir ödeme planının sunulmasıdır [11].

3.6 Değerlendirme

Leasing işleminde, bankalardan sağlanacak finansmandan farklı bir değerlendirme sözkonusu değildir. Yatırımın verimliliği, girişimcinin iş tecrübesi, sermaye yapısı, geçmişi, teknik ve işgücü kaynakları dikkate alınır. Kiralanacak mal tutarının küçük olması ve müşterinin kiralama şirketi tarafından iyi tanınması durumunda, tüm değerlendirmeler bir veya iki hafta içinde sonuçlandırılmaktadır.

3.6.1 Teknik Değerlendirme

Teknik değerlendirme aşamasında, uygulamada, bazı bağımsız kiralama şirketleri, hiç teknik eleman çalıştırmamakta, kiracı veya üretici (satıcı) firmadan kiralanan mala ilişkin sağlanan teknik bilgilerle yetinilmektedir. Bazı uygulamalarda ise kiralanan malın dönem sonu hurda değeri önem kazandığından, leasing firmasında çalışan teknik elemanlar yardımıyla leasinge konu olan malların teknolojik değişimi ve muhtemel dönem sonu değerleri ile ilgili bilgiler elde edilmeye çalışılmaktadır.

3.6.2 Mali Değerlendirme

Mali değerlendirme aşamasında müşterinin kiralama döneminde doğacak yükümlülüklerini yerine getirip getirmeyeceği araştırılmaktadır. Kira bedeli yatırımdan sağlanacak gelir ile ödeneceğinden müşterinin geçmiş mali performansı mevcut mali durumu incelenmekte ve kiralama dönemi içindeki muhtemel mali performansı tahmin edilip değerlendirilmektedir. Mali analizin sonuçlarına göre müşteriye çeşitli kiralama alternatifleri veya karma öneriler sunulmaktadır.

3.7 Sözleşmenin Yapılması

Kiralama sözleşmeleri taraflar arasında tüm koşullar üzerinde anlaşma sağlandıktan sonra imzalanmaktadır. Kiralamada depozito söz konusu ise bu aşamada müşterinin kiralamaya ilişkin tüm teminatları, kiralama kuruluşuna vermesi gerekmektedir.

3.8 Ekipmanın Tedariki

Şayet mal, leasing şirketinin makine parkındaysa hemen yatırımcıya nakli söz konusu olur. Fakat bir üretici veya satıcı söz konusuysa ve bu üretici veya satıcı yurtdışında bulunuyorsa izlenen prosedür daha değişik bir hal almaktadır.

3.8.1 Yerli Ekipmanın Tedariki

Şartlar konusunda önce malın ilk sahibi sonra da leasing şirketiyle anlaşıldıktan sonra yatırımcı malı teslim almakta ve montajından sorumlu olmaktadır.

3.8.2 İthal Ekipmanın Tedariki

İthal ekipmanın tedarikinde ise ithal izninin alınması, akreditif açılması, sevk evrakının teslim alınması, gümrük vb. vergilerin ödenmesi, leasing firmasının sorumluluğundadır.
İthal ile ilgili işlerin takibinde, müşterinin de gayret göstermesi, olayları çabuklaştırma açısından genel bir uygulamadır. İthal ekipmanın montaj ve devreye alınmasından da kiracı sorumludur.

3.9 Kiralama Sözleşmelerinin Revizyonu

Kiracı ile kiralama şirketi arasında imzalanan sözleşmede belirtilen şartların, ekipmanın tedariki döneminde gerçekleşmemesi durumunda, sözleşmenin revizyonu gerekmektedir. Çünkü, kiralamaya ilişkin hesaplamalar, kiralamaya konu malın, toplam satın alma maliyetine dayandırılmaktadır. Tedarik süresinin uzaması veya aynı dönemde meydana gelebilecek fiyat, gümrük vergisi, vb. kalemlerdeki değişikliklerin maliyete getireceği ilavelerin, leasing sözleşmesine yansıtılması gerekmektedir.
3.10 Sözleşmenin İcrası ve İzleme

Leasinge konu olan ekipman veya ekipmanların müşteri tarafından montajı ve devreye alınmasından sonra leasing sözleşmesi tüm yükümlülükleriyle devreye girmekte ve leasing firmasının kiracıları izleme faaliyeti de başlamaktadır. Kiracının izlenme derecesi leasing ile yüklenilen riske ve kiracının güvenilirliğine paralel olarak yürütülmektedir.

Etiketler:

Bu Yazıyı Sosyal Medyada Paylaş

Yorumlar

  1. Gonca Yeşiler diyor ki:

    Ben leasıng ile nakış makinası almak istiyorum ne yapmalıyım .

Yorum Yaz

Kişisel web sitesi Kişisel web sitesi